Բանավէճը եւ Անբան Վէճը

35643406_10156832645949369_6526154234486849536_n

Խաչիկ Խաչերեան

Բանավէճերը, գէթ տեսականօրէն, օգտակար են ընդհարող մտքերու բիւրեղացման եւ դէպի ճշմարտութիւն առաջնորդող ճանապարհի հարթման համար: Գործնականօրէն սակայն, պատկերը կրնայ նոյնքան պարզ չըլլալ, որովհետեւ հոն գործօն դերակատարութիւն կ’ունենան զիրար բախող մտքերու իմացական մակարդակը, փորձառական ենթահողը, կեդրոնանալու, տրամաբանելու եւ հետեւութիւն կատարելու կարողութիւնները եւլն…: Իսկ երբ խօսքը կը վերաբերի քաղաքական բանավէճին, յիշեալ գործօններուն վրայ կը գումարուին քարոզելու, «պաշտպանուելու», «յաղթելու» եւ անսխալական յայտնուելու մոլուցքները, որոնցմով ճշմարտութեան մերձենալու առաքելութիւնը, կը դառնայ կրկնակի բարդ ու փշոտ:

Այնուամենայնիւ, գործնական դժուարութիւններու ու խոչընդոտներու առկայութեամբ հանդերձ, բանավէճը տակաւին դրական միջոցառում մըն է յարաբերական կեանքի մէջ, մինչեւ այն ատեն երբ ան տակաւին կ’ամփոփուի իմացական եւ բարոյական հիմնական ըմբռնումներու եզրերու մէջ: Անոնցմէ դուրս, ան իսկոյն կ’այլասերի ու կը վերածուի հասարակ լեզուակռիւի, որ ոչ միայն չի սպասարկեր ճշմարտութեան, այլ բազմակարծութեան քօղին տակ ինքնահաստատում եւ ցեխարձակում կ’աղերսէ:

Վերջինի նմոյշով, ներհայաստանեան քաղաքական օրուայ հարթակին վրայ քիչ չեն ցայտուն օրինակները, որոնցմէ ամէնէն անմարսելին վերջերս համեմատութիւն մը զարգացնելու փորձն էր, «գեներալ»ի կոչում ստացած Մանուէլ Գրիգորեանի ձերբակալութեան եւ «Սասնայ ծռեր»ու ազատ արձակման միջեւ: Ահաւասիկ, խօսուն օրինակ մը, թէ ինչպէս հատելով բանականութեան ու պարկեշտութեան սահմանները, վէճը, իր սաղմին մէջ իսկ, կը զրկուի «բան»էն, մինչ առկայ հրէշութիւնը մեղմացնելու ու միեւնոյն այդ հրեշութեան դէմ ապստամբութեան արժէքը նուաստացնելու ձգտումները կը պարզուին: Թացը չորին խառնելու այս տրամադրութիւնները, կը միտին ոչ այնքան լուսաւորելու տուեալ օրակարգը, որքան պղտոր ջուրերու մէջ ձկնորսութեան եւ իբր այնպիսին մղոններով հեռու կը մնան իրականութիւններու եւ ճշմարտութեանց պեղման ճիգերէն:

Մինչ վերոյիշեալ արուեստածին լեզուակռիւները կը շարունակեն յետադիմական իրենց արշաւը, ժամանակակից հայկական իրականութիւնը, նամանաւանդ յետ-յեղափոխական հանգրուանին, որպէս ռազմավարական խնդիրներու լուծման մեկնարկային դրոյթ, յոյժ կարիքը ունի իրական եւ հրատապ բանավէճերու ծաւալման: Ահա այս հրամայականը իրականացնելու համար, լուրջ քաղաքական կամք եւ յանդգնութիւն պէտք է դրսեւորել, անդին ժողովուրդին քամահրանքին թողելով նախկին ռեժիմի կարօտախտը վկայող ականահարուած ասուլիսները:

 

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS