Շողիկ Աշըգեանի Խօսքը՝ Քեսապի Մէջ Հայաստանի Անկախութեան 100-ամեակի Յոբելինական Հանդիսութեան

shoghig

Մէկ դարու հեռաւորութենէն՝ Փա’ռք  28 Մայիս  կերտող սերունդին:

Պատիւ ու յարգանք  հայոց քաջարի զինուորականութեան՝ կամաւորական գունդերուն,   ֆետայական փաղանգներուն եւ հոգեւոր, քաղաքական ու զինուորական ղեկավարութեան:

Խունկ ու աղօթք բոլոր նահատակներուն ու բիւր մեծարանք հերոսներուն:

Կեցցէ’  Անկախ Հայաստանը  (զոյգ Հանրապետութիւններով):

Կեցցէ’ հայ ժողովուրդը, անկախական  իր էութեամբ ու իր հրաշագեղ արիութեամբ:

Ի՞նչ  տեղի  ունեցաւ  Մայիս 1918 ին, Սարդարապատի մէջ:  Ս. Վրացեանի բնորոշումով ՝ «Հրաշք»: Սակայն հրաշքը  մարդուն կամքէն անկախ երեւոյթ է՝ անմեկնելի ու անբացատրելի:

Մէկ դար առաջ մայիսեան այս օրերուն, Արարատեան դաշտին մէջ, հայութիւնը կենաց-մահու կռիւ կը մղէր՝ իր ֆիզիքական գոյութիւնը պահելու եւ հայրենի վերջին կտոր հող պաշտպանելու համար:  Գոյակռիւը  անհաւասար էր դարաւոր ոսոխին դէմ:  1918-ի գարնան,  Կովկասեան Ճակատին փլուզումով, ռուս-թրքական պատերազմը վերածուեցաւ հայ-թրքական պատերազմի: Հայ ժողովուրդը Երզնկայէն մինչեւ Վան մինակ մնաց թրքական զօրքերուն դէմ:

Անբարենպաստ էին թէ’ արտաքին եւ թէ ներքին պայմանները:  Հայաստանի առաջին հանրապետութեան վերջին վարչապետ  Ս. Վրացեան այս բառերով կը նկարագրէ  հայութեան այն օրերու իրավիճակը.

«Ողբերգական օրեր Հայաստանի համար,  ի սպառ կտրուած արտաքին աշխարհից: Մենակ ու լքուած: Ջախջախուած ու անօգնական: Ամէն կողմ աւեր ու աւար: Ողբ ու գաղթական: Ողբ ու կական: Սով ու համաճարակ հիւանդութիւններ: Պարտութիւն եւ մահ: Հայոց աշխարհը՝ մեռելների կղզի, համատարած գերեզմանատուն: Իսկ Վէհիբ փաշայի գումարտակները  գրաւել են Շիրակը, Արագածոտնը, մտել են Արարատեան դաշտ եւ արագ շարժումով մօտենում են Էջմիածնին ու Երեւանին: Ո’չ մի տեղից, ո’չ մի յոյս»:

Իսկ  Արամ Մանուկեան կ’ազդարարէր. «Հայերով ոչ ոք չի հետաքրքրւում՝  շօշափելի օգնութիւն հասցնելու մտքով: Մենակ ենք եւ պէտք է ապաւինենք միայն մեր ուժերին ՝ թէ’ ճակատը պաշտպանելու եւ թէ երկրի ներսը կարգ հաստատելու համար»:

Իրավիճակը  Օրհասական էր: Զանգերը  կը ղօղանջէին ՝ ահազանգելով վերահասու վտանգը: Ամէն կողմէ սկսան լսուիլ ձայներ՝ Արարատեան դաշտէն դէպի Սեւան նահանջելու եւ անկէ կազմակերպելու դիմադրութիւնը: Օրհասական վիճակները  վճռական որոշում կը պահանջեն: Գարեգին Ե. Կաթողիկոս մերժեց  հեռանալ Էջմիածինէն. «Ասացէք հայ բանակին, որ ես տեղիցս չեմ շարժւում: Ես չեմ թողնում Ս. Էջմիածինը, եթէ մեր զինուորները նրան չեն կարողանում պաշտպանել, եւ թուրքերը մտնելու են Ս. Էջմիածին, Իմ դիակը պիտի գտնեն Ս. Իջման Սրբավայրում»: Արամ Մանուկեան նոյն հարցին օրակարգով  Ազգ. Խորհուրդի փոթորկալից նիստին, ուժգնօրէն բռունցքով հարուածեց սեղանին հրահանգելով. «Երեւանը չենք դատարկի եւ պէտք է կռուենք, դիմադրենք թշնամուն, մինչեւ մեր վերջին կաթիլ արիւնը, մինչեւ մեր վերջին գնդակը»: Զինուորականներ՝ Մ. Սիլիկեան եւ Դրօ ներկայացան Արամին եւ անոր յայտնեցին կռիւ տալու իրենց վճռականութիւնը:  Ազգ. Խորհուրդը, կաթողիոսը,  գնդապետ Սիլիկեան  սրտառուչ կոչերով դիմեցին ժողովուրդին: Կրօնական, քաղաքական եւ զինուորական  բարձրագոյն ղեկավարութեանց նման որոշում եղաւ վճռական  հետագայ  իրադարձութիւններու զարգացման առումով:

Ժողովուրդները ճգնաժամային, տագնապալի պահերուն կրնան կերպարանափոխուիլ՝ վատ կամ լաւ:  Պատմութիւնը արձանագրած է, որ հայ ժողովուրդը մէկ մարդու պէս ոտքի կանգնեցաւ  եւ դարձաւ  ազգ –բանակ.   թիկունք ու ճակատ միացան,  զինուոր ու ժողովուրդ նոյնացան,  դարձան կուռ բռունցք, հարուածող հատու բազուկ եւ սխրալի դիմադրութիւն ցոյց տուին:  Տարերային պոռթկում մը չէր ինչ որ տեղի կ’ունենար, վտանգուած ֆիզիքական  գոյութեան  չափով վտանգուած էր հայրենիքը: Եւ հոգեվարք ապրող ժողովուրդը Սարդարապատի փառայեղ յաղթանակը կերտեց, զսպեց թրքութիւնը, տապալեց  Թուրքիոյ  հայաջինջ փանթուրանական ծրագիրը:

Յաջորդող երկու տարիներուն  Սարդարապատի յաղթանակին  ներգործութեամբ վերընձիւղեցաւ հայկական պետականութիւնը,  ձեւ ու կերպարանք  ստացաւ խորհրդարանական վարչաձեւով ժողովրդավար, անկախ Հայաստանը:  Կազմաւորուեցան  պետութիւնը  բնորոշող կառոյցներն ու  ստորոգելիները՝ բանակ, տնտեսութիւն, կրթութիւն, գիտութիւն, մշակոյթ դիւանագիտութիւն,  պետական խորհրդանիշներ (զինանշան, դրամ, դրօշ):  Ազատ ու անկախ Հայաստանին մէջ ծնաւ Նո’ր հայը . ինքզինք գերազանցած հայը՝ անկախական ու ազատ,  ազատ ու հպարտ,  արժանապատիւ հայ քաղաքացին:

Այդ օրերու քաղաքական պայմաններուն մէջ, հայութեան կարելիութիւնները նկատի ունենալով,  իսկապէս հրաշքի համազօր էր ե’ւ յաղթանակ կերտելը, ե՛ւ պետութիւն հիմնելը: Սակայն աշխարհը, որ պատերազմական թոհ ու բոհի  մէջ էր,  ո’չ զարմացաւ, ոչ ալ հիացաւ հայութեան այս իրագործումներուն ի տես: Դաշնակից պետութիւնները  վարկանիշ (բարձր կամ ցած)  չարձանագրեցին իրենց կրտսեր դաշնակիցին՝ Հայաստանին: Բայց չէ՞ որ ցեղասպանութեան ենթարկուած, վեց հարիւր տարի պետութիւն կորսնցուցած ժողովուրդի մը ծիրանավառ խիզախումը արժանի էր ուշադրութեան, քաջալերանքի եւ օգնութեան:  Ո’չ ոք հետաքրքրուած էր Հայաստանով, որովհետեւ ոչ ոք շահ ունէր Հայաստանէն: Հայը, սակայն, ինքզինք  գնահատեց, իր նուաճումները ի’նք արժեւորեց եւ  զանոնք  ապագային կտակեց՝ մեր պատմութեան մէջ ոսկեղէն էջ մը բանալով:

Մեծ է 28 Մայիսի նշանակութիւնը  պատմական եւ իրաւական տեսակէտէն:  Անով նուաճեցինք  ազատ ապրելու, անկախ պետութին ունենալու  մեր իրաւունքը եւ դարձանք իրաւական  ազգ-պետութիւն միջազգային օրէնքի դիտանկիւնէն:

Արտաքին անբարենպաստ պայմաններուն   պարտադրանքով  կորսնցուցինք անկախութիւնը,  բայց շարունակեց  գոյութիւն ունենալ Հայաստանը, պետականութիւնը, հայկական հանրապետութիւնը, իր սեփական հայրենիքին մէջ համախումբ ապրող հայութիւնը, որուն մէջ   չմարեցաւ անկախութեան հուրը:

Ձեր մտքէն բնաւ անցուցա՞ծ էք, թէ   ի’նչ  կ’ըլլար մեր ազգին վիճակը, եթէ չըլլար Մայիս 28. կամ եթէ Հայաստանը խորհրդային չդառնար՝  անկէ  հարիւր տարի անց մենք այսօր ինչպիս՛ պետութիւն  կ’ունենայինք:

Հայաստանի   Ա. Հանրապետութեան պատմութենէն  կ’առանձնացնեմ միայն երկու կէտ:

1-Կառավարութեան արտաքին քաղաքականութեան հիմնական խնդիրն էր լուծել Հայկական  Հարցը եւ ազատագրել  բռնագրաւուած  տարածքները:

2- 28 Մայիս 1919-ին  Հայաստանի կառավարութիւնը Հայաստանը հռչակեց  միացեալ եւ անկախ  հանրապետութիւն,  եւ այդպիսով  հաստատեց  հայ ժողովուրդի պահանջատիրութիւնը Արեւմտեան Հայաստանին նկատմամբ:  Անկէ չորս ամիս յետոյ՝ Սեպտեմբերին,  գումարուեցաւ Դաշնակցութեան  9-րդ ընդհ. Ժողովը եւ  ընդունեց  նոր ծրագիր, ուր  հաստատագրեց Ազատ, Անկախ, Միացեալ Հայաստանի կերտումը՝ իբրեւ քաղաքական առաջադրանք:

Հայկական հարցի լուծում, բռնագրաւուած  տարածքներու  ազատագրում,  Ազատ Անկախ եւ Միացեալ Հայաստան՝    Ա.  Հանրապետութեան կառավարութեան   արտաքին քաղաքականութեան այս ուղիգիծը ա՜յն օրերէն մինչեւ այսօր Դաշնակցութեան գաղափարական քաղաքական ուղեգիծին  կորիզը կը կազմէ:

 

-«Երկրի սահմանները քարացած չեն կարող մնալ. միշտ ես հաւատում եմ, որ մեր երկրի սահմանները կ’ընդարձակուեն կեանքի երկաթէ ուժով»  ( Հայաստանի անդրանիկ խորհրդարանի առաջին նախագահ՝ Աւ. Սահակեան)

-«Եւ միացեալ  Հայաստանի  ճակատագիրը կախուած է դարձեալ մեզանից: Նա կ’ապրի, եթէ մենք կամենանք»: (Հռոմի մէջ ՀՀ դեսպան,  Մ. Վարանդեան,1920)  

–  «Մենք լի ենք ոչ թէ յոյսով, այլ համոզումով, որ մեր իսկական անկախութիւնը դեռ պիտի գայ եւ մեր ազգը պիտի հաւաքուի Միացեալ եւ Ազատ  Հայաստանի մէջ: Կու տայ այդ լուսաւոր օրը»:   (ՀՀ երկրորդ վարչապետ  Ալ. Խատիսեան, 1938):

Խատիսեաններու սերունդին  համոզումը ժամանակի թաւալումին հետ դարձաւ հաւատք  բազմաթիւ սերունդներու համար, մինչեւ որ  իսկապէս եկա’ւ այդ լուսաւոր օրը.  Հայաստանը  վերանկախացաւ եւ Արցախը ազատագրուեցաւ՝  Միացեալ Հայաստանի ճամբուն վրայ առաջին օրինակը տալով:  Հայաստանի  սահմանները ընդարձակուեցան անկախութեան հռչակումէն ետք, ընդարձակուեցան Արցախի ազատագրումով:  (Այսօր ունինք  42.000 քառ. քմ. տարածութեամբ ազատ ու անկախ Հայրենիք):  Մենք  ճիշդ ուղիի վրայ կը  գտնուինք,  այնքան ատեն որ հաւատարիմ  կը մնանք 28 Մայիսի աւանդներուն, հայապահպանման ճիգ, Հայ Դատի պահանջատիրութիւն  կը խարսխենք  28 Մայիսի  գաղափարական եւ քաղաքական  հանգանակին վրայ:  

100-ամեակի մեծաշուք յիշատակումը Հայաստանի եւ Սփիւռքի մէջ կ’ապացուցէ 28 Մայիսի  այժմէականութիւնը  իր խորհուրդով  ու պատգամներով մեր ներկային համար եւ  հեռանկարային ուժականութիւնը՝ ապագային համար:

Ուրախալի է որ Սփիւռքի մէջ ամէնուրեք հարիւրամեակը կը յիշատակուի եռագոյնին ներքոյ, միասնական ոգիով, հայութեան բոլոր հատուածներուն մասնակցութեամբ,  ազգային ու պետական հովանաւորութեամբ: Յոբելինական    տարեդարձը այս ձեւաչափով տօնելը  փաստ է, որ  28 Մայիսի  անժամանցելի արժէք ըլլալու իրողութիւնը կ’ընդունին  բոլորը:  Ասիկա մեր միասնականութիւնը զօրացնող համազգային  կարեւոր նուաճում մըն է:

Արդարեւ, ինչ որ ունինք ներկայիս,– հայրենիք, պետութիւն,– զայն կը պարտինք 28 Մայիսին: Անցեալին մէջ պատահած պատմական այդ մե՜ծ իրադարձութիւնը մեր ներկան իսկ է՝ մեզ ոգեշնչող  ու գօտեպնդող, մանաւանդ Սփիւռքի տարածքին: Պատմութիւնը անցեալ է եւ անցեալին մէջ կեանք չկայ: Պատմութեան  այս կամ այն դէպքին մասին կրնանք  վիճիլ, զայն կերտող դէմքերուն  տարբեր գնահատումներ տալ,  բայց ամէնքս պարտաւոր ենք  պատմութեան դասերը  լաւ սերտել, որովհետեւ  անոնք անհրաժեշտ են մեզի, ե’ւ մեր այսօրուան համար, ե’ւ մեր վաղուան համար:  Դասերը շատ են, որոնք  Սարդարապատէն կու գան .                                                                     -Սարդարապատը կը  յուշէ, որ  մենք հարիւր տարիէ ի վեր անկախ ու յաղթական  ազգ ենք.  յաղթած ենք մեզ ցեղասպանութեան ենթարկած ոսոխին. Արցախը նորագոյն փաստն է այդ իրողութեան:                                                                                            -Սարդարապատը կը  յուշէ, որ  անկախութիւնը անփոխարինելի արժէք  է  եւ Հայրենիքը  ամէն բանէ վեր է, որ՝ հայուն ազատատենչ  ոգին անպարտ է,  որ՝ երբ կամքերը համախմբուին,  հրաշքներ տեղի կ’ունենան,  յաղթանակներ կը կերտուին, որոնք սակարկելի չեն կրնար ըլլար:

-Սարդարապատը կը յուշէ, որ մեզի կը սպասէ Արեւմտահայաստանը, ուր ազգային զարթօնքի ծիլեր կը ծլին՝  հազար հազարաւոր թաքուն հայերու իրենց արմատներուն   վերադառնալու , իրենց հարազատ ինքնութիւնը վերագտնելու  խիզախ քայլով: Ա’յն Արեւմտահայաստանին մէջ, ուր Ապրիլ 1918-ին, Վան  քաղաքին մէջ  ֆետայական խումբերը,  կամաւորական գունդերու կամաւորներն ու վանեցիները սխրանք գործեցին Արամ Մանուկեանի գլխաւորութեամբ եւ հիմը դրին հայկական պետութեան՝  Երեւանէն իսկ առաջ:

– Սարդարապատը  կը յուշէ յատկապէս, որ երբ ելք ու ճար չի մնար՝ «Խենթեր»ը կը գտնեն հնար:

– Եւ վերջապէս  Սարդարապատը  կը յուշէ, որ ինչպէս պատմութեան հին դարերուն, այնպէս ալ նորագոյն ժամանակներուն մեր ազատագրական պայքարները, սերունդներու անձնուիրումի, զոհողութեան եւ արեամբ  նուիրագործուած,  յաղթական լրումի կը հասնին անկախութեան նուաճումով:   Ներկայ Հայաստանը  մեր ազատագրական պայքարին արդիւնքն է:  Արցախը՝ նոյնպէս:

* * *

Ներկայ Հայաստանի Հանրապետութիւնը ժառանգորդն է Առաջին Հանրապետութեան: Եթէ  գոյութիւն չ’ունենար  առաջինը, գոյութիւն  չէին կրնար ունենար յաջորդները:  Ասկէ ետք ալ քանի հանրապետութեան ալ ունենանք, միեւնոյնն է, հիմքը կը մնայ առաջինը:  Հայաստանի իշխանութիւնները ժառանգորդի իրաւունքով  շատ բան  ունին  ընդօրինակելիք առաջին  Հանրապետութեան պետական հարուստ ժառանգութենէն:  Հայաստան  այս տարի նախագահականէն  անցում կատարեց  խորհրդարանական վարչաձեւին,  այդպիսին էր առաջին Հանրապետութիւնը:  Իշխանութիւնը գտաւ կառավարման այս վարչաձեւը, որ  մեր ժողովուրդին հոգեբանութեան ու հոգեկերտուածքին հոգեհարազատ է եւ   Հայաստանի նման երկրի մը համար աւելի  նպատակայարմար:

Հայաստանի առաջին Հանրապետութիւնը ժողովրդավար  երկիր էր իր բազմակուսակցական համակարգով, ուր  յարգուած էին մարդու իրաւունքները, հայ քաղաքացին ի պատուի էր, օրէնքով ամրագրուած էին  անոր իրաւունքները,  կուսակցութիւնները  կը մասնակցէին  երկրին կառավարման գործին:  Ահաւասիկ այդ մասին ինչ կ’ըսէ  դաշնակցական պետական  գործիչ  Մ. Վարանդեանը 1920-ին. «Եւ ահա մեր հրամայական նշանաբաններէն մին. Հայոց Հանրապետութեան կառավարութիւնը պէտք է լինի Քոալիսիոն կառավարութիւն, պէտք է նրա մէջ տեղ գտնեն համապատասխան չափով այն բոլոր հատուածները, որոնք ունին քիչ-շատ ուժ ու ազդեցութիւն հայ կեանքում: Աշխատանքի խելացի բաժանում ամէնուրեք՝ ոչ միայն իւրաքանչիւր կուսակցութիւն՝ իր տեղը, այլեւ իւրաքանչիւր անհատ ՝ իր տեղը: Պաշտօնները, ամենաբարձրէն մինչեւ ամենախոնարհը, պէտք է յատկացուին  միայն ու միայն ըստ մարդկանց մտաւոր ու բարոյական արժանաւորութեանց: Պաշտօնները պէտք է ընդունուին անհատի կողմից իբրեւ բեռ, իբրեւ նուիրական պարտաւորութիւն հայրենիքի խորանին առջեւ եւ ոչ իբրեւ փառքի, տիտղոսի երաշխիք: Այդ սկզբունքն եւս պէտք է կազմէ մեր հաւատոյ հանգանակը: Ըստ կարելւոյն քիչ պաշտօնեայ եւ շատ գործ: Խնայողութիւն, ժլատութիւն հանրային դրամները ծախսելու մէջ, առողջ ֆինանս, առողջ բարքեր, հեռու պերճանքից ու շռայլութունից,– եւ դա ոչ միայն հայ մարդու, հայ ժողովրդի պատուոյ գերագոյն տիտղոսն է, այլեւ նրա հարստութեան ու ազդեցութեան աղբիւրը: …..Եւ այդպէս, խտանանք ու զինուինք , միանանք ու փարինք աշխատանքի շինարար  եւ փրկարար աւետարանին (….) Բազուկների եւ ուղեղների անդուլ ու ներդաշնակ  գործունէութիւն,– եւ ո՜չ մի դասալիք: (……..) Համախմբուե՜նք, թեւ-թեւի(……..) լծուի՜նք թեւ-թեւի Ազատ Հայաստանի ստեղծագործող աշխատանքի մէջ»:

Ահաւասիկ  այսքան այժմէական ու թելադրիչ հնչեղութեամբ, ուղղակի ուղեցուցային  նշանակութեամբ  պետական գործելակերպի ամբողջական  ծրագիր մը ինքնին,  որ կարծէք  գրուած ըլլայ ճիշդ այս օրերուն  համար, երբ  ներկայիս    կը  խօսուի Հայաստանի մէջ քոալիցիա (համախոհական կառավարութիւն) կազմելու  եւ  պետական կառավարման նոր արժեչափեր ճշդելու մասին:

Այսպիսին էր Դաշնակցութեան  գլխաւորութեամբ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան կառավարութեան   գործելակերպն ու  ուղեգիծը:   Դաշնակցութիւնը  ըլլայ իշխանութեան  մաս,  կամ չըլլայ,  ըլլայ 1918-ին  եւ կամ 2018-ին, միեւնոյն է.  ան հաւատարիմ կը մնայ վերնոշեալ սկզբունքներուն. Ո’ւր ալ ըլլայ ան, տարբեր հատուածներու հակադիր կեցուածքները,  քաղաքական ուժերու, շրջանակներու տարամերժ կարծիքները կը համադրէ, տարբերութիւնները հաւաքական ուժի  կը վերածէ՝ յանուն Հայաստանի եւ ի շահ հայ ժողվուրդի: Այս էր իր առաքելութիւնը իր ծնունդի օրերուն, այդ էր Սարդարապատի ատեն, եւ նոյնը կատարեց  Հայաստանի վերջին իրադարձութիւններուն, այս Ապրիլ եւ Մայիս ամիսներուն, հիմնական նպատակ ունենալով Հայրենիքը հեռու պահել  ներքին ցնցումներէ  եւ ապահովել  անոր անվտանգութիւնը: 28 Մայիսէն եկող ու անոր  իմաստը խտացնող «Ամբողջական Հայաստան, Ամբողջական Հայութիւն» կարգախօս  ունեցող կուսակցութիւնը չի’ կրնար մէկ բան ըսել, եւ ուրիշ բան ընել:  Անոր ռազմավարութիւնն ու մարտավարութիւնը, քաղաքական  բոլո’ր ընտրանքները ենթակայ են  իր գաղափարական սկզբունքներուն:

1918-ին Յաղթական Արամի ձեռքը թօթուող առաջին  օտար պետական անձը  կ’ըլլար  Կովկասեան  ճակատի թրքական զօրքերու հրամանատար Խալիլ փաշան: Երբ Հայաստան վերանկախացաւ, Հայաստանի անկախութիւնը ճանչցող առաջին պետութիւնը եղաւ Թուրքիան:  Հաւատացէ՛ք, դեռ շատ անգամներ նոյնը կրկնելու   պարտաւորութեան տակ պիտի  դրուի ան՝ մեր դատի լուծման տարբեր փուլերուն:

Երեք տարի առաջ ցեղասպանութեան հարիւրամեակը պսակուեցաւ համահայկական հռչակագիրով, ուր ամրագրուեցաւ   մեր  պահանջատիրութեան համազգային   բնոյթն ու յանձնառութիւնը: Այս հարիւրամեակը  եւս պէտք է  ըլլայ  այդ ուղեգիծին  տրամաբանական շարունակութիւնը՝  վասն հայրենանուէր գործի, ու յանուն հեռանկարային նպատակի: Այլապէս  նուիրական այս 100-ամեակին  առիթով տեղի ունեցող տօնակատարութիւնները, գիտաժողովները, ձեռնարկները,     գեղեցիկ հրավառութենէ  մը անդին չեն անցնիր:

Մենք ժողովուրդ ու պետութիւն ենք, որ խօսք ունինք ըսելիք աշխարհին՝ մեր  ձիրքերով,  շինարար ձեռքերով, աշխատասիրութեամբ, մեր ստեղծարար մտքով, բնատուր տաղանդով, մեր բարիութեամբ, արդարութեան  հանդէպ մեր ունեցած  անսասան  հաւատքով ու համոզումով: Կարծէք  մեր օրերուն համար ըսուած ըլլան   Միքայէլ  Վարանդեանի 1920 թուականէն եկող հետեւեալ  խօսքերը. «Մինչեւ օրս աշխարհ զարմացրինք մեր տառապանքին մեծութեամբ, մեր ապրելու կորովով, մեր ստոյիկեան արիութեամբ, այսուհետեւ պիտի զարմացնենք թշնամիին ու բարեկամներին մեր աճելու եւ առաջդիմելու կարողութեամբ, մեր ստեղծագործող ճիգերով մեր խիզախ ու արգասաւոր ձեռներեցութեամբ»:

Այո՛, Այդ բոլորը կրնանք կատարել՝ Սարադարապատը  ուղեցոյց  ունենալով, որովհետեւ այն ատեն միայն մեր ընթացքը կ’ըլլայ անշեղ:   Եկէ՛ք  միշտ ականջալուր մնանք  Սարադարապատէն եկող   գաղափարական պատգամներուն:

Այսօր  կը դիմագրաւենք բազմաթիւ մարտահրաւէրներ  եւ զանոնք յաղթահարելու համար  ահագին գործ  ունինք ընելիք:   Իբրեւ Հայոց պետութիւն ու հայութիւն  պէտք է ըլլանք միակամ, զգաստ,  զգօն ու գործօն, որ նորանոր նուաճումներ արձանագրենք բոլոր  բնագաւառներուն մէջ:

Սարդարապատի  զանգերը  չդադրեցան  ղօղանջելէ անցնող հարիւր տարիներուն,  անոնք պիտի շարունակեն ղօղանջել, այնքան ատեն որ մենք տակաւին ունինք ազգային անկատար տենչեր:1

-Իսկ այսօր, Սարդարապատի  զանգերուն   ղօղանջները  մեզ հայրենի տուն կը կանչեն,  հայրենաշինութեան գործի կը հրաւիրեն, Հայաստանը  հզօրացնելու ու շէնցնելու կոչ կ’ուղղեն, մեզ մերթ ազգովին ոտքի կը հանեն Արցախը պաշտպանելու,  ու միշտ անոր օգնելու եւ անոր  միջազգային ճանաչում ապահովելու:

-Սարդարապատի  զանգերը կը ղօղանջեն Հայաստանը ներքնապէս համակարգային բարեփոխումներու ենթարկելու, ինչպէս այդ պահանջով վերջերս ինզինք դրսեւորեց իր քաղաքացիական իրաւունքներուն  գիտակցած հայրենի ժողովուրդը՝  ժողովրդային շարժումով :

-Սարդարապատի զանգերը  կը ղօղանջեն, որ առանց ընկրկումներու ու խարխափումներու շարունակենք առաջ տանիլ մեր պահանջատիրութիւնը,  ցեղասպանութեան ճանաչումը,  Հայ Դատը իր բազմապիսի երեսներով:

-Սարդարապատի զանգերը կը ղօղանջեն Սփիւռքի մէջ  մեզ ուծացնող, մեր  սերունդներուն դիմագիծը աղճատող  վտանգներուն կուրծք պարզելու, լեզու- մշակոյթ  եւ ինքնութիւն պահելու, Սփիւռքը հզօրացնելու, Սփիւռք-Հայաստան կապերը  զարգացնելու,  ազգային հիմնահարցերուն շուրջ միակամ ու միասնական ըլլալու, ամէն տեղ ու ամէն պայմաններու մէջ հայու պէս մտածելու, հայավարի ապրելու,  հայօրէն գործելու,  սեփական ուժին վստահելու արթնամտութիւնը   ունենալու,  համազգային համախոհութիւնը գործնական ընթացքի մէջ պահելու,  մեր պայքարի դաշտը ընդարձակելու, Հայաստանի ու հայութեան սպառնացող  վտանգները չէզոքացնելու, ու անոնց  դէմ  հիւսուող ամէն  դաւ տապալելու, Հայաստանի կայունութիւնը   անխախտ պահելու,  հայրենիքը  կուսակցութենէ  ու իշխանութենէ  վեր դասելու, եւ  նոյնիսկ  ամէն մայրամուտ  մեր հայրենիքին համար արշալոյսի վերածելու:                              

Մենք  Դեռ երկա՜ր  ճամբայ ունինք անցնելու: Եւ բնաւ չենք թուլանար երկա՜ր- երկա՜ր այդ ճամբուն վրայ,  ի’նչ ալ ըլլան պայմանները:  Իսկական ուժը ամրութեան մէջ է: Ինչպէս մինչեւ հիմա, ասկէ ետք ալ մենք հաւատարիմ կը մնանք 28 Մայիսի  գաղափարական հանգանակին ու Սարդարապատի պատգամներուն.  Եւ ազգի եւ Հայրենիքի բոլոր մարտաահրաւէրներուն դէմ յանդիման՝ սերունդ առ սերունդ  ըսած ենք  ու  կը կրկնենք՝   «Ներկա’յ »   ու  «Մի’շտ պատրաստ»:

Պիտի  շարունակեն ղօղանջել Սարդարապատի զանգերը, ասկէ ետք անոնք մեր յաղթանակները պիտի  աւետեն….

Շնորհաւոր մեր  բոլորին հարիւրամեակը:

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS