Ամերիկացի Փաստաբանները Դատի Կու տան Թուրքիան՝ Հարիւրաւոր Միլիոն Տոլարներու Պահանջով

WireAP_f0cd7b506792431da02566e75fcd98c4_12x5_992

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» (www.TheCaliforniaCourier.com) թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Յարութ Սասունեան

16 Մայիս 2017-ին, Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի՝ Սպիտակ տան մէջ նախագահ Թրամփի հետ հանդիպման ժամանակ, Էրտողանի թիկնապահները՝ առանց դրդապատճառի՝ յարձակեցան եւ դաժանօրէն ծեծեցին քիւրտ եւ հայ ցուցարարները, որոնք հաւաքուած էին Ուաշինկթընի մէջ Թուրքիոյ դեսպանի նստավայրին դիմաց: Ցուցարարներէն ինը ստացան լուրջ վնասուածքներ…

Ինչպէս կը յայտնէ «Ուաշինկթընեըն» (Washingtonian) ամսագիրը, «Յունիս 14-ին կայացած մամուլի ասուլիսին, Ուաշինկթընի ոստիկանապետ Փիթըր Նիւշըմ ըսաւ «իմ ոստիկանական գործունէութեան 28 տարիներուն ընթացքին հազուադէպ տեսած եմ այն, ինչ տեսայ Շերիթընի շրջանին մէջ»: Ներկայացուցիչներու պալատը ընդունեց բանաձեւ մը՝ ձայներու 397-0 յարաբերակցութեամբ՝ կոչ ընելով «մեղաւորները պատասխանատւութեան ենթարկելու եւ միջոցներ ձեռնարկելու նմանատիպ միջադէպերը ապագային կանխելու ուղղութեամբ»»:

Անցեալ տարուան Յուլիսին դաշնային մեծ ժիւրին մեղադրանք առաջադրեց Էրտողանի թիկնազօրի 19 անդամներուն, որոնց մեծ մասը դիւանագիտական ​​անձեռնմխելիութիւն ունէր: Իբրեւ հետեւանք, անոնք չէին կրնար ձերբակալուիլ, իսկ յետոյ անոնց արտօնուեցաւ վերադառնալ Թուրքիա: Երկու թուրք ամերիկացիներ ձերբակալուեցան եւ յետագային դատապարտուեցան մէկ տարի եւ մէկ օր բանտարկութեան: Այս միջադէպէն քանի մը ամիս անց՝ Էրտողանի թիկնապահներուն մեծամասնութեան դէմ մեղադրանքները հանուեցան՝ ԱՄՆ արտաքին գործոց նախարար Ռեքս Թիլըրսընի Թուրքիա կատարած այցին նախօրէին:

Բարեբախտաբար, Ուաշինկթընի խումբ մը ամերիկացի փաստաբաններ, որոնք այնքան վրդովուած էին Էրտողանի թիկնապահներուն յարձակումներուն եւ Թուրքիա փախուստին պատճառով, որ անցեալ շաբաթ որոշեցին դատի տալ թրքական կառավարութիւնը, նաեւ երկու թուրք ամերիկացի եւ երեք թուրք գանատացի՝ «միջազգային իրաւունքի ոտնահարման, ատելութեան յանցանքներու, ինչպէս նաեւ՝ յարձակման, ծեծի ու կեղծ կալանաւորման համար»: Մայիս 3-ին, այլ ամերիկեան փաստաբանական ընկերութիւն մը, հինգ ցուցարարներու կողմէ առանձին հայց ներկայացուց ընդդէմ Թուրքիոյ:

«Ուաշինկթընեըն» հաղորդած է. «Երբ ԱՄՆ կառավարութիւնը չի կրնար կամ չի փափաքիր արդարութիւն ձեռք բերել Շերըթընի շրջանի տուժածներուն համար, Ուաշինկթընի խումբ մը փաստաբաններ ձեռնամուխ եղած են ատիկա ընելու: Տուկլաս Պրեկման պատկերացում չէր ունեցած հասարակական կարգի խախտման մասին, ինչպէս նաեւ հրահրման մասին: Սակայն, այն ինչ ան տեսաւ երեկոյեան լուրերով, սարսափեցուցին զինք. «Այս մարդը (Էրտողանը) եկած է մեր երկիր, Սպիտակ տան մէջ խօսած է նախագահին հետ, իսկ յետոյ իր մարդասպանները ուղարկած է արիւնլուայ ընելու ամերիկացի քաղաքացիները պարզապէս անոնց արտայայտուելո՞ւն համար»:

«Ուաշինկթընեըն»-ը աւելցուցած է. «68-ամեայ Պրեկման կը ղեկավարէ քաղաքացիական գործերով փաստաբանական ընկերութիւն մը Պեթեստայի մէջ: Ան ծնունդով Ֆիլատելֆիոյ մերձակայքէն է, 1970-ականներուն իրաւաբանի վկայական ստացած է Ճորճթաունի համալսարանէն եւ հաստատուած այնտեղ: Ան դասաւանդած է հոն եւ Քոլումպիոյ համալսարանի իրաւաբանական դպրոցին մէջ: 1960-ականներուն՝ մասնակցելով բողոքի ցոյցերուն, ան գիտակցած է, որ անհրաժեշտ է պաշտպանել խօսքի ազատութիւնը, իր խօսքերով՝ «իշխանութեան չարաշահման» սպառնալիքներէն: Պրեկման հեռաձայնած է իր գործընկերներէն մէկուն՝ Անդրէաս Աքարասին, որ կ՝աշխատէր իբրեւ իրաւաբան «Պրեկման, Պերպըրթ, Շուարց եւ Կիլաա» փաստաբանական ընկերութեան մէջ եւ հարցուցած՝ «Տեսա՞ծ էք, թէ ի՞նչ տեղի ունեցած է այսօր Ուաշինկթընի մէջ»: Աքարաս միացած էր Պրեկմանի ընկերութեան՝ եօթը տարի աշխատելէ ետք իբրեւ Մերիլենտի քոնկրեսական Ճոն Սարպանեսի օգնական: Ան աշխատած էր Հարաւարեւելեան Եւրոպայի եւ Միջերկրածովեան երկիրներու հետ կապուած շարք մը հարցերու շուրջ, զարգացնելով կապերը Թուրքիոյ, Յունաստանի, Կիպրոսի եւ Իսրայէլի մէջ: Պրեկման խնդրած է, ուսումնասիրել, թէ հնարաւո՞ր է արդեօք որեւէ իրաւական փոխհատուցում ստանալ տուժածներուն համար»:

Պրեկման յետագային կապ հաստատեց Ուաշինկթընի երկարամեայ փաստաբան Սթիւ Փեռլսի հետ: «Իմ մօտ եղած դատական գործը պէտք է հիմնուած ըլլայ Օտարերկրեայ ինքնիշխանութեան անձեռնմխելիութեան օրէնքի [FSIA] վրայ», ըսած է Պրեկման: «Դուն այն մարդն ես, որ կրնաս ատիկա ընել»: Փեռլս երկար տարիներու յաջողութեան փորձ ունի Գերմանիոյ մէջ Հոլոքոսթի փոխհատուցման համար դատի տալու եւ Իրանի ու Լիպիոյ «ահաբեկչական գործողութիւններու» վնասները վճարելու համար»:

 «Ուաշինկթընեըն» կը հաղորէ. «Աշխատելով Պրեկմանի եւ Աքարասի հետ, Փեռլս կը պատրաստուի Թուրքիոյ Հանրապետութեան դէմ հայց ներկայացնելու հարիւրաւոր միլիոններու վնասի վճարման համար: «Ոեւէ օտարերկրեայ պետութեան ղեկավար, որ իր անվտանգութեան ուժերը կ՛ուղղարկէ ԱՄՆ քաղաքացիներու դէմ, որոնք իրենց օրինական իրաւունքները կ՛իրականացնեն ամերիկեան հողի վրայ, չեն օգտուիր FSIA օրէնքի պաշտպանութենէն», ըսաւ Փեռլս: Միւս իրաւաբանները իրեն հետ համաձայն են: Խումբը, Ակնեշքա Ֆրիզմանի («Քոհեն Միլշթէյն») ղեկավարութեամբ, հայց ներկայացուցած է տուժողի՝ հետեւանքներու մասին յայտարարութեան հիման վրայ, ներկայացնելով Ուաշինկթընի մէջ յարձակման 13 տուժածներուն, ներառեալ Մուրատ Եասային եւ Հիվա Արիային: Իրաւաբանական խումբը ներառած է Մայքլ Թիկարը, որ յաջողութեամբ դատի տուած էր Չիլին՝ 1976 թուականին Ուաշինկթընի մէջ Օռլանտօ Լեթելիըրի սպանութեան համար՝ մեքենայի մէջ տեղադրուած ռումբի պայթիւնէն…. Թիկար ըսաւ, որ Ամերիկեան համալսարանի իրաւաբանական դպրոցի ուսանողները ի մի կը բերեն դատական հայցը ընդդէմ Թուրքիոյ: Ան վստահ է իր ուժերուն վրայ: «Այն ժամանակ ատիկն տեւեց 16 տարի, սակայն մենք յաջողեցանք  4 միլիոն տոլար ստանալ Չիլիէն»,- ըսաւ ան:

 Պրեկման ըսած է «Ուաշինկթընեըն»-ին. «Մէկնումէկը պէտք է պատժուի: Մենք պատրաստ ենք ժամանակ եւ միջոցներ ներդնելու ընդդէմ ֆաշիստական կառավարութեան, որպէսզի պաշտպանենք մեր յաճախորդներուն իրաւունքները: Ատոր համար արժէ ջանք գործադրել»:

 Մէկ այլ յօդուածով, «Ուաշինկթըն փոսթ»-ը եզրակացուցած է. «Ըստ ԱՄՆ օրէնսդրութեան՝ թրքական կառավարութիւնը դատական գործընթացներու մէջ կրնայ հակառակիլ, համաձայնիլ կամ հրաժարիլ պաշտպանութենէն: Հրաժարուելու պարագային, դատաւորը կրնայ դատավճիռ կայացնել յօգուտ ցուցարարներուն»:

 Թարգմանութիւնը՝ Ռուզաննա Աւագեանի

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝ ԵՌԱԳՈՅՆ կայքը

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS