Չեխիան Իսրայէլի Միջոցով Ապօրինի Զէնք կը Վաճառէ Ատրպէյճանին

harut-sassounian

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» (www.TheCaliforniaCourier.com) թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Յարութ Սասունեան     

Երբ ատրպէյճանական բանակը գովազդային տեսահոլովակով կը ցուցադրէր 2017 Սեպտեմբեր 18-22 իրականացած զօրավարժութիւններուն ժամանակ իր կիրառած զինատեսակները, դիտորդները նկատեցին չեխական արտադրութեան ռազմական սարքեր, ինչպէս՝ 18 քմ հեռահարութիւն ունեցող «Տանա» ինքնագնաց հաուպիցներ եւ 20 քմ հեռահարութիւն ունեցող Rm-70 հրթիռային կայանքներ:

Սկզբնական շրջանին յայտնի չէր, թէ այդ զէնքները ինչպէս հասած էին Պաքու, հաշուի առնելով, որ Չեխիոյ Հանրապետութիւնը որեւէ արտօնութիւն չէր տուած իր արտադրողներուն նման զէնք վաճառելու Ատրպէյճանին: Համաձայն Չեխիոյ օրէնսդրութեան՝ արտաքին գործերու, պաշտպանութեան եւ ներքին գործերու նախարարութիւնները պէտք է հաստատեն արդիւնաբերութեան եւ առեւտուրի նախարարութեան առաջարկած զէնքի վաճառքի վերաբերեալ դիմումները:

Միաժամանակ, Եւրոմիութիւնը եւ Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան կազմակերպութիւնը (ԵԱՀԿ) յանձնարարած են, որ իրենց անդամ երկիրները զէնք չմատակարարեն Ատրպէյճանին եւ Հայաստանին՝ Արցախեան հակամարտութեան պատճառով:

Բացի ասոնցմէ, Ատրպէյճանին զէնքի վաճառքը կրնայ խախտել ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդին կողմէ 1993 թուականի Յուլիս 29-ին ընդունուած 853 բանաձեւը, որ կոչ կ՝ընէր անդամ պետութիւններուն «ձեռնպահ մնալու որեւէ տեսակի զէնք եւ զինամթերք մատակարարելէ, որոնք կրնան յանգեցնել (՚Ղարաբաղեան) հակամարտութեան խորացման եւ տարածքներու շարունակական գրաւման»: Արդէն քանի մը երկիր խախտած է Անվտանգութեան խորհուրդին այս բանաձեւը, ներառեալ Իսրայէլը, Թուրքիան, Ռուսիան, Ուքրանիան եւ Փաքիստանը:

Ի պատասխան, Չեխիոյ պաշտպանութեան նախարարութեան խօսնակ Եան Պէյշէք յայտարարած է, որ «Նախարարութիւնը չէ հաստատած զէնքի որեւէ տեսակի արտահանում Ատրպէյճան»: Մինչդեռ Չեխիոյ ԱԳՆ մամուլի քարտուղար Իրեն Վալենթովան Փրակայի Daily Monitor-ին ըսած է, որ «արտօնութիւն չէ տրուած ռազմական սարքերու արտահանման Ատրպէյճան, իսկ 2016-2017 թթ. մերժուած են արդիականացուած «Տանա Մ1» հաուպիցներու եւ RM-70 հրթիռային կայանքներու արտահանման որոշ արտօնութիւններ, եւ ԵՄ գործընկեր երկիրները տեղեակ պահած են այդ մերժման մասին»:

2016 թուականին «Ատրպէյճանը Չեխիոյ Հանրապետութենէն գնած է մէկ միլիոն եւրօ արժող ոչ մահացու զէնք, որ երեք անգամ քիչ է երեք տարի առաջ ձեռք բերուածէն», կը հաղորդէ Hospodarske Noviny թերթը:

Նախապէս, երբ Ատրպէյճան փորձած է զէնք ներկրել Չեխիայէն, նման ռազմական առաքումներու համար արտօնութիւնը մերժուած է:

Փրակայի Daily Monitor թերթը հաղորդած է, որ «Չեխիոյ իշխանութիւններն ու գաղտնի ծառայութիւնները կ՝ուսումնասիրեն, թէ ինչպէս չեխական զէնքերը … հասած են Կովկաս»:

Միեւնոյն ժամանակ, Slovak Spectator-ը 2018 Ապրիլ 17-ին բացայայտած է, որ «Սլովաքիոյ մայրաքաղաք Պրատիսլաւայի օդակայանը օգտագործուած է իբրեւ տարանցիկ կէտ՝ չեխական հրթիռային կայանքները եւ հաուպիցները մաքսանենգ ճանապարհով Ատրպէյճան հասցնելու համար… Կը հաղորդուի, որ զէնքը արտադրուած է Czechoslovak Group Holding-ի կողմէ, որուն սեփականատէրը չեխ գործարար Եարոսլաւ Սդրնատն է, ըստ Չեխիոյ հեռուստատեսութեան….Սլովաքեան զէնքի արտադրութեան MSM ընկերութեան աշխատակիցներէն մէկը պատմած եւ նկարագրած է, թէ ինչպէս հին զէնքերը վերանորոգուած են Սլովաքիոյ Դրենչին քաղաքին մէջ գտնուող իրենց գործարանին մէջ, իսկ յետոյ Իսրայէլի միջոցով տեղափոխուած Ատրպէյճան, կը հաղորդէ TASR-ը:

MSM ընկերութեան աշխատակիցը, Սլովաքիոյ TASR լրատուական գործակալութեան փոխանցումով՝ Չեխական հեռուստաընկերութեան լրագրողներուն ըսած է՝ «Ամբողջ գործընթացը կը սկսի «Տանա» տեսակի հին հաուպից բերելով, որ ընկերութեան կողմէ մասերու կը բաժնուի…. Նոր սարքերը, ներառեալ նաւարկելի, տեսախցային եւ կապի համակարգերը կ՝ուղարկուէին Իսրայէլէն, աւելցուցած է աշխատակիցը: Ան նաեւ տեղեկացուցած է, որ իրենք պայմանագիր ստորագրած են 18 հաուպից եւ 15 հրթիռային կայանք այս տարի, եւ նոյն քանակով յաջորդ տարի մատակարարելու վերաբերեալ…. Ընկերութիւնը հաստատած է «Տանա Մ1» եւ RM-70 համակարգերու մատակարարումը Իսրայէլին»:

Slovak Spectator-ը «նոյնիսկ արձանագրած է զէնքի նման տեղափոխում տեսախցիկներու միջոցով», որ կը հաստատէ զէնքի առաքումը Իսրայէլ եւ այնտեղէն մաքսանենգ ճանապարհով դէպի Ատրպէյճան: «Մէկ հրթիռի տեղափոխումը իրականացած է 2017 Դեկտեմբեր 27-ին, Դրենչինէն դէպի Պրատիսլաւայի օդակայան, ուր անիկա տեղափոխուած է ատրպէյճանական թռիչքուղիներուն պատկանող Silk Way օդանաւով: Այնուհետեւ, օդանաւը մեկնած է Թել Աւիւ՝ Իսրայէլ, ուր կը գտնուի «Էլպիթ» ընկերութիւնը, որ ներկայացուած է իբրեւ վերջնական սպառող: Աղբիւրը նաեւ պարզած է, որ օդանաւը շարունակած է իր ճանապարհը դէպի Պաքու, Ատրպէյճան:  Իսրայէլի մէջ օդանաւէն ոչինչ դուրս հանուած է, անիկա միայն կանգ առած է՝ համոզուելու, որ փաստաթուղթերը կարգին են», ըսած է MSM-ի աշխատակիցը Չեխիոյ հեռուստատեսութեան: «Օդանաւը Իսրայէլի օդակայանէն ուղիղ թռիչք կատարած է դէպի Ատրպէյճան», գրած է Slovak Spectator-ը:

Խորհուրդ կու տայի Հայաստանի պաշտօնեաներուն՝ անմիջապէս բողոքներ ներկայացնել Չեխիոյ, Սլովաքիոյ եւ Իսրայէլի կառավարութիւններուն՝ իրենց արտահանման դրոյթները շրջանցելու, եւ ԵՄ, ԵԱՀԿ եւ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդին կողմէ Ատրպէյճանին զէնք վաճառելու վերաբերեալ առաջարկած արգելքները խախտելու համար:

Եթէ նման բողոքներ չներկայացուին՝ այս երեք եւ շարք մը այլ երկիրներ պիտի խրախուսուին՝ աւելի մահաբեր զէնքեր ուղարկելու Ատրպէյճանին, որոնք պիտի օգտագործուին հայ զինուորներն եւ քաղաքացիական անձերը սպաննելու ու վիրաւորելու համար:

Թարգմանութիւնը կատարեց Ռուզաննա Աւագեան

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝ ԵՌԱԳՈՅՆ-ը

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS