Աշխարհասփիւռ Հայութիւնը Կ՛ոգեկոչէ Նշէ Հայոց Ցեղասպանութեան 103-րդ Տարելիցը

dzidzernagapert

Օսմանեան կայսրութեան կողմէ 1915 թուականին հայերու նկատմամբ իրականացուած ոճրագործութիւնը 20-րդ դարասկիզբի մեծագոյն ոճրագործութիւնն էր: Աշխարհասփիւռ հայութիւնը կը նշէ Հայոց ցեղասպանութեան 103-րդ տարելիցը: Հայ ժողովուրդը, երկրի բարձրաստիճան պաշտօնեաներն ու Հայաստան ժամանած հիւրերը Ապրիլ 24-ին կ՛ըլլան Ծիծեռնակաբերդի բարձունքը` յարգանքի տուրք մատուցանելու Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին:

Օսմանեան կայսրութեան մէջ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներուն իրագործուած հայ բնակչութեան կոտորածները կ՛անուանուին Հայոց Ցեղասպանութիւն: Այդ կոտորածները իրագործուեցան երիտթուրքական կառավարութեան կողմէ Օսմանեան կայսրութեան տարբեր շրջաններու մէջ: Միջազգային առաջին արձագանգն այս իրադարձութիւններուն 1915-ի Մայիս 24-ի Ֆրանսայի, Ռուսիոյ եւ մեծ Բրիտանիոյ համատեղ յայտարարութիւնն էր, ուր հայ ժողովուրդի նկատմամբ կատարուած բռնութիւնները բնորոշուեցան որպէս «յանցագործութիւն մարդկութեան եւ քաղաքակրթութեան դէմ»: Կողմերը կատարուած յանցագործութեան համար պատասխանատու կը համարէին թրքական կառավարութիւնը։

Երբ սկսաւ Առաջին համաշխարհային պատերազմը, երիտթուրքական կառավարութիւնը, ջանալով պահպանել թուլացած Օսմանեան կայսրութեան մնացորդները, որդեգրեց պանթուրքիզմի քաղաքականութիւնը, այն է, հսկայածաւալ Թրքական կայսրութեան ստեղծումը, որ պէտք է տարածուէր մինչեւ Չինաստան, իր մէջ ներառելով Կովկասի, Միջին Ասիոյ բոլոր թուրքալեզու ժողովուրդները: Ծրագիրը կը նախատեսէր բոլոր ազգային փոքրամասնութիւններու թրքացումը: Հայ բնակչութիւնը կը դիտուէր որպէս գլխաւոր խոչընդոտ այս ծրագրի իրականացման ճանապարհին:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրէին Օսմանեան կայսրութեան մէջ կ՛ապրէր երկու միլիոնէ աւելի հայ: Շուրջ մէկուկէս միլիոն հայ սպաննուեցաւ 1915-1923 թուականներուն, իսկ մնացածները`  կամ բռնի մահմետականացուեցան, կամ ալ ապաստանեցան աշխարհի տարբեր երկիրներ:

Ցեղասպանութիւնը մարդոց ոեւէ խումբի դէմ կազմակերպուած բնաջնջումն է` անոնց հաւաքական գոյութեան վերջ դնելու հիմնանպատակով: Հետեւաբար, ցեղասպանութեան իրագործման համար անհրաժեշտ է կեդրոնացուած ծրագրաւորում եւ իրագործման ներքին մեքանիզմներ, ինչ որ ցեղասպանութիւնը կը դարձնէ պետական յանցագործութիւն, քանի որ միայն պետութիւնը օժտուած է այն բոլոր միջոցներով, որոնք կարելի է օգտագործել այս քաղաքականութիւնը իրականացնելու համար:

1915-ի Ապրիլ 24-ին սկիզբ առած ձերբակալութիւններով (հիմնականօրէն Օսմանեան կայսրութեան մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսոյ մէջ) եւ ատոր հետեւած հարիւրաւոր հայ մտաւորականներու ոչնչացումով, սկսաւ հայ բնակչութեան բնաջնջման առաջին փուլը: Յետագային աշխարհասփիւռ հայերը Ապրիլ 24-ը սկսան նշելու որպէս Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի օր:

Հայոց Ցեղասպանութեան իրագործման երկրորդ փուլը` մօտ 60.000 հայ տղամարդոց զօրակոչն էր թրքական բանակ։ Անոնք յետագային զինաթափուեցան ու սպաննուեցան իրենց թուրք զինակիցներու կողմէ:

Ցեղասպանութեան երրորդ փուլը սկսաւ կանանց, երեխաներու, ծերերու ջարդով ու տեղահանութեամբ դէպի Սուրիական անապատ: Տեղահանութեան ընթացքին հարիւր հազարաւոր մարդիկ սպաննուեցան թուրք զինուորներու, ոստիկաններու, քրտական ու չերքեզական աւազակախումբերու կողմէ: Շատերը մահացան սովէն ու  համաճարակային հիւանդութիւններէ: Հազարաւոր կանայք ու երեխաներ ենթարկուեցան բռնութեան: Տասնեակ հազարաւոր հայեր բռնի մահմետականացուեցան:

Վերջապէս, Հայոց Ցեղասպանութեան վերջին փուլը` մասսայական տեղահանութիւններու եւ հայ ազգի դէմ իր իսկ հայրենիքի մէջ իրագործած զանգուածային բնաջնջումներու բացարձակ ժխտումն է թրքական կառավարութեան կողմէ: Հակառակ Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման շարունակական գործընթացին` Թուրքիան  ամէն կերպով կը պայքարի Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման դէմ՝ օգտագործելով  պատմութեան նենգափոխումներ, քարոզչական տարբեր միջոցներ, լոպպինկ եւ այլն:

Հայոց Ցեղասպանութիւնը ընդունած են այնպիսի կազմակերպութիւններ, ինչպիսիք են Եւրոպայի Խորհուրդը, Եւրոխորհրդարանը, ՄԱԿ-ի  քանի մը յանձնաժողովներ, Եկեղեցիներու համաշխարհային միութիւնը, հարաւային Ամերիկայի խոշորագոյն կազմակերպութիւններէն մէկի` Մերկոսուրի խորհրդարանը եւ այլն: Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցած են շատ պետութիւններ. առաջինը պաշտօնապէս ընդունած է Ուրուկուէյը 1965-ին: Հայ ժողովուրդի կոտորածը պաշտօնապէս դատապարտած եւ ճանչցած են որպէս ցեղասպանութիւն` ըստ միջազգային իրաւունքի, հետեւեալ երկիրները` Ֆրանսա, Իտալիա, Պելճիքա, ՀոլանտաՆ, Զուիցերիա, Շուէտ, Ռուսիա, Լեհաստան, Լիթվիա, Յունաստան, Սլովաքիա, Կիպրոս, Լիբանան, Ուրուկուէյ, Փարակուայ, Արժանթին (2 օրէնք, 5 բանաձեւ), Վենզուելա, Չիլի, Պոլիվիա, Գանատա, Վատիկան, Աւստրիա, Լիւքսեմպուրկ, Գերմանիա, Չեխիա, Աւստրալիոյ Նոր Հարաւային Ուէլս նահանգը, ԱՄՆ նահանգներէն 48-ը` բացի Ալապամայէն եւ Միսիսիփիէն։

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS