Ատրպէյճանը Ինչպէս կը Խեղաթիւրէ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդին Բանաձեւերը

sassounian

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» (www.TheCaliforniaCourier.com) թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր  Յարութ Սասունեան

Արցախեան ազատագրական պայքարի 30-ամեակին առիթով՝ Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի Սան Ֆերնանտոյի հովիտի մասնաճիւղը, Մարտ 17-ին իրականացուց շուրջօրեայ համաժողով: Համաժողովը տեղի ունեցաւ Քալիֆորնիայի էնսինօ քաղաքի Ֆերահեան հայկական վարժարանին մէջ: Բանախօսներն էին `պատմաբան դոկտ. Կարօ Մոմճեանը, «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ Յարութ Սասունեանը, Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի խորհուրդի անդամ Սթիւըն Տատայեանը, ՀՅԴ Արեւմտեան ԱՄՆ-ի Կեդրոնական կոմիտէի անդամներ Լեւոն Կիրակոսեանը եւ Վաչէ Թոմասեանը:

Ստորեւ ներկայացուած են հատուածներ համաժողովին ընթացքին Յարութ Սասունեանի ունեցած ելոյթէն.

Միաւորուած ազգերու կազմակեպութեան Անվտանգութեան խորհուրդը, 1993 թուականին՝ Արցախեան պատերազմի ժամանակ՝ ընդունած է չորս բանաձեւ, պահանջելով հայկական ուժերու դուրսբերում, բոլոր ռազմական գործողութիւններու դադրեցում եւ կոչ ընելով բանակցութիւններու միջոցով հակամարտութեան կարգաւորում Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի միջեւ:

Այս չորս բանաձեւերը յաճախ կը մէջբերեն ատրպէյճանական լրատուամիջոցները, որոնք կը գտնուին Ատրպէյճանի իշխանութիւններուն խիստ հսկողութեան տակ: Վերջին 25 տարիներուն ընթացքին, ատրպէյճանցիները բազմիցս դատապարտած են Հայաստանը` ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդին բանաձեւերը չկատարելուն համար եւ զանոնք դարձուցած Հայաստանի դէմ շարունակուող իրենց քարոզչական պատերազմին մէկ մասը:

Սակայն, Ատրպէյճանը խեղաթիւրած է այդ բանաձեւերուն բովանդակութիւնն ու նիւթը`փորձելով մոլորութեան մէջ պահել միջազգային հասարակական կարծիքը: Ատրպէյճանը ի՛նքը չէ կատարած այս բանաձեւերը: Երբ մէկ կողմը (Ատրպէյճան) կը խախտէ այս բանաձեւերը, ան չի՛ կրնար մեղադրել միւս կողմը (Հայաստան) զանոնք չկատարելու համար:

ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդը բաղկացած է 15 պետութիւններէ, որոնցմէ հինգը մշտական ​​անդամ են եւ ունին վեթոյի իրաւունք (ԱՄՆ, Ռուսիա, Չինաստան, Մեծ Բրիտանիա եւ Ֆրանսա), իսկ միւս տասը` ո՛չ մշտական անդամ են եւ կ՝ընտրուին երկու տարի ժամկէտով: ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդը պատասխանատու է ազգերու միջեւ խաղաղութեան եւ անվտանգութեան ապահովման համար: ՄԱԿ-ի անդամ պետութիւնները պարտաւոր են կատարելու Անվտանգութեան խորհուրդին որոշումները:

Յատկապէս, կեղծաւորութիւն է Թուրքիյ կառավարութեան կողմէ Հայաստանը մեղադրելը ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդի չորս բանաձեւերը չկատարելուն համար, այն պարագային, երբ Թուրքիան ի՛նք խախտած է ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդի աւելի քան 60 բանաձեւերը, սկսած 1974 թուականէն` Հիւսիսային Կիպրոս ներխուժելէն ետք:

Այժմ եկէք դիտարկենք ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդի չորս բանաձեւերէն իւրաքանչիւրը, որոնք միաձայն ընդունուած են 15 անդամ պետութիւններու կողմէ: Այս չորս բանաձեւերու որոշ դրոյթներու աւարտին աւելցուցած եմ իմ մեկնաբանութիւնները սեւատառատեսակով:

Հատուածներ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդի 822 բանաձեւէն, որ ընդունուած է 1993-ի Ապրիլ 30-ին.

«Կը պահանջէ բոլոր ռազմական եւ թշնամական գործողութիւններու անյապաղ դադրեցում կայուն զինադադար հաստատելու համար, ինչպէս նաեւ բոլոր գրաւող ուժերու դուրսբերում Քելբաջարի շրջանէն եւ Ատրպէյճանի վերջերս գրաւուած այլ տարածքներէն»: Վերջին 25 տարիներուն ընթացքին, Ատրպէյճանը մշտապէս խախտած է հրադադարը` շարունակ կրակելով Արցախի եւ Հայաստանի սահմաններու ամբողջ երկայնքով:

«Կողմերուն կոչ ըրած է անյապաղ վերսկսելու հակամարտութեան կարգաւորման համար բանակցութիւնները Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան համաժողովի Մինսկի խումբին խաղաղութեան գործընթացին ծիրէն ներս եւ ձեռնպահ մնալ որեւէ գործողութենէ, որ պիտի խոչընդոտէ խնդիրին խաղաղ լուծման»: Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան համաժողովի (յետագային վերանուանուեցաւ ԵԱՀԿ) Մինսկի խումբը բաղկացած է երեք համանախագահներէ` ԱՄՆ, Ֆրանսա եւ Ռուսիա. անոնք կը հանդիսանան պաշտօնական միջնորդները, որոնք կ’օգնեն լուծելու ղարաբաղեան հակամարտութիւնը, այլ ո՛չ թէ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդը…

«Կոչ կ՝ընէ անարգել մուտք ապահովելու տարածաշրջան՝ միջազգային մարդասիրական օգնութեան համար, մասնաւորապէս հակամարտութեան ազդեցութեան տակ գտնուող բոլոր շրջաններուն մէջ` քաղաքացիական բնակչութեան տառապանքները թեթեւցնելու նպատակով եւ կը վերահաստատէ, որ բոլոր կողմերը կը պարտաւորուին պահպանելու միջազգային մարդասիրական սկզբունքներն ու կանոնները»: Հակառակ այս դրոյթին` Ատրպէյճան փորձած է խոչընդոտել Արցախի ժողովուրդին միջազգային մարդասիրական օգնութեան տրամադրումը:

Հատուածներ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդի 853 բանաձեւէն, որ ընդունուած է 1993-ի Յուլիս 29-ին.

«Մէկ անգամ եւս իր խոր մտահոգութիւնը արտայայտելով Ատրպէյճանի Հանրապետութեան մէջ մեծ թիւով քաղաքացիներու տեղահանման եւ տարածաշրջանին մէջ լուրջ մարդասիրական արտակարգ իրավիճակին վերաբերեալ»: «Տարածաշրջանին մէջ լուրջ մարդասիրական արտակարգ իրավիճակին վերաբերեալ» յղումը կը վերաբերի նաեւ Ատրպէյճանի հայ փախստականներուն:

«Վերահաստատելով Ատրպէյճանի Հանրապետութեան եւ տարածաշրջանի միւս բոլոր պետութիւններու ինքնիշխանութիւնը եւ տարածքային ամբողջականութիւնը»: Այս դրոյթը կը վերաբերի ինչպէս Հայաստանին, այնպէս ալ Ատրպէյճանին:

«Վերահաստատելով նաեւ միջազգային սահմաններու անձեռնմխելիութիւնը եւ ուժի կիրառման անթոյլատրելիութիւնը տարածք ձեռք բերելու համար»: Համաձայն միջազգային իրաւունքին եւ ՄԱԿ-ի Արձանագրութիւններուն` Արցախի հայերը ունին ինքնորոշման իրաւունք:

«Վերոնշեալ 3-րդ եւ 4-րդ կէտերուն նիւթը կը կրկնէ իր աւելի կանուխ ըրած կոչերը` տարածաշրջանին մէջ տնտեսական, փոխադրամիջոցային եւ ուժանիւթի կապերու վերականգնման համար»: Այս դրոյթը կը խախտեն Ատրպէյճանը եւ Թուրքիան` իրենց կողմէ Հայաստանի ու Արցախի շրջափակումով:

«Կոչ կ՝ընէ շահագրգիռ կողմերուն ձեռնպահ մնալու որեւէ գործողութենէ, որ պիտի խոչընդոտէ հակամարտութեան խաղաղ կարգաւորման եւ հետամուտ ըլլայ բանակցութիւններու վարման Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան համաժողովի Մինսկի խումբի ծիրէն ներս, ինչպէս նաեւ անոնց միջեւ ուղիղ շփման միջոցով` վերջնական կարգաւորման նպատակով»: Յղումը «շահագրգիռ կողմերուն» եւ «անոնց միջեւ ուղիղ շփման» կ՝ենթադրէ Արցախի ներգրաւումը բանակցութիւններուն, ինչպէս եղած է նախապէս: Ատրպէյճան արգելափակած է Արցախի մասնակցութիւնը բանակցութիւններուն:

«Կոչ կ՝ընէ Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան շարունակելու իր ազդեցութիւնը` հասնելու Ատրպէյճանի Հանրապետութեան Լեռնային Ղարաբաղի շրջանի հայերուն կողմէ իր 822 (1993 թ.) բանաձեւին եւ սոյն բանաձեւին կատարման եւ այս կողմին` Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան համաժողովի Մինսկի խումբին առաջարկին ընդունման»: Հայաստան կը համակարգէ իր բանակցային դիրքորոշումը Արցախի Հանրապետութեան կառավարութեան հետ: Սակայն, Արցախի դուրս բերումը բանակցութիւններէն՝ կը բարդացնէ համակարգման առաջադրանքը: Աւելին, Արցախը չըլլալով ճանչցուած պետութիւն եւ ՄԱԿ-ի անդամ, պարտաւոր չէ կատարելու այս բանաձեւերէն որեւէ մէկը:

«Կոչ կ՝ընէ պետութիւններուն ձեռնպահ մնալու որեւէ տեսակի զէնք եւ զինամթերք մատակարարելէն, որոնք կրնան յանգեցնել հակամարտութեան խորացման կամ տարածքներու երկարատեւ գրաւման»: Այս դրոյթը կը խախտեն Թուրքիան, Ռուսիան, Իսրայէլը, Չեխիան, Ուքրանիան, Փաքիստանը եւ քանի մը այլ երկիր, որոնք Ատրպէյճանին մատակարարած են միլիառաւոր տոլարներու զէնքեր:

(շարունակութիւնը` յաջորդ շաբաթ)

Թարգմանութիւնը կատարեց Ռուզաննա Աւագեան

Արեւմտահայերէնի վերածեց ԵՌԱԳՈՅՆ-ը

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS