Հայերը Իրաւունք Ունին Ապրելու Եւ Արարելու Իրենց Պատմական Հողին Վրայ. Գէորգ Զատիկեան

Kevork-Zadigian_11218

Հազարաւոր քիլոմեթրեր եւ տասնեակ երկիրներ բաժնող Պրազիլի ու Արցախի միջեւ համագործակցութեան, Արցախի ու Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման, Սան Փաուլօ ապրող 25-30,000 հայերու հիմնախնդիրներու եւ Պրազիլի ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակի աշխատանքներուն մասին «Ապառաժ»-ը զրուցած է Պրազիլի Սան Փաուլօ քաղաքի ՀՅԴ Հայ Դատի գրասենեակի նախագահ, իրաւաբան Գէորգ Զատիկեանին հետ:

Պրազիլի ՀՅԴ Հայ դատի գրասենեակը

ՀՅԴ Հայ Դատը Պրազիլի` Սան Փաուլոյի մէջ գործունէութիւն կը ծաւալէ սկսած 1985 թուականէն: Պրազիլի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալու եւ հայանպաստ քաղաքականութիւն յառաջացնելու Հայ Դատի հիմնական նպատակներէն բացի` գրասենեակը այս տարիներու ընթացքին գործունէութիւն ծաւալած է նաեւ այլ ուղղութիւններով` հայապահպանութեան, երիտասարդական խումբերու կազմաւորման, Համազգային մշակութային միութեան եւ Հայ օգնութեան միութեան մասնաճիւղերու հիմնադրման:

Համագործակցութիւնն ու խոչընդոտները

Պրազիլի քաղաքական գործիչներէն շատեր մեզ շատ լաւ կ՛ընդունին` քաղաքապետարանէն ծերակոյտ եւ նախագահ: Սան Փաուլոյի հայ գաղութը յայտնի է  որպէս աշխատասէր եւ պատուով  ժողովուրդ, որովհետեւ մենք միշտ օգնած եւ գործունէութիւն ծաւալած ենք ոչ միայն ի նպաստ մեզի, այլ նաեւ` Սան Փաուլոյի:

Հայերը Պրազիլի մէջ ունին միայն մէկ խնդիր` ֆինանսի սակաւութիւն: Ի տարբերութիւն հայերու` Ատրպէյճանը եւ Թուրքիան ահռելի գումարներ կը ծախսեն եւ կը դժուարացնեն մեր աշխատանքները: Թրքական լոպին թափ ստացաւ յատկապէս վերջին տարիներուն, երբ մեր գրասենեակը աւելի մեծ թափով սկսաւ աշխատանք տանիլ Արցախի անկախութեան ճանաչման ուղղութեամբ:

Հայ համայնքի հիմնախնդիրները

Կառոյցներու առումով հայերը խնդիր չունին Պրազիլի մէջ: Այսօր Սան Փաուլոյի մէջ կը գործեն Սուրբ Գէորգ առաքելական, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ կաթողիկէ եւ աւետարանական եկեղեցիներ, «Արարատ» անունով կոչուած է հրապարակը, մեթրոյի կայարանը եւ կամուրջը: «Արմենիա» հրապարակին վրայ կանգնեցուած է Մեծ եղեռնի զոհերու յիշատակին նուիրուած յուշակոթողը: 1964 թուականէն Սան Փաուլոյի համալսարանին մէջ կը գործէ հայագիտական ամպիոն, իսկ քաղաքի ռատիոկայանը կը հեռարձակէ նաեւ հայերէն հաղորդումներ, հայկական երգ ու երաժշտութիւն:  Շուտով Պրազիլի մէջ կը բացուի նաեւ Հայաստանի դեսպանատուն:

Մեր հիմնախնդիրը հայապահպանութիւնն է: Շատ աւելի հեշտ է հայ մնալ երկրի մը մէջ, ուր քու դէմդ հակադրութիւն կայ, բայց երբ որ երկիրը քեզ շատ լաւ  կ՛ընդունի եւ քու առջեւդ կը բանայ բոլոր դռները, ժամանակի ընթացքին կը ձուլուիս: Կը մոռցուի նաեւ հայոց լեզուն: Եթէ սկիզբը փորթուգալերէն քանի մը բառ կ՛օգտագործես, ապա որոշ ժամանակ անց հայերէն ընդհանրապէս չես գործածեր:

Պրազիլը չէ ճանչցած Հայոց Ցեղասպանութիւնը

Թէեւ համացանցով տարածուած է այն տեղեկութիւնը, որ Պրազիլը ճանչցած է Հայոց Ցեղասպանութիւնը, սակայն պէտք է հասկնանք, որ օրէնքը ընդունուած է միայն ծերակոյտին մէջ եւ չէ հաստատուած Ազգային ժողովին եւ նախագահին կողմէ:

Այն իրականութիւնը, որ Պրազիլը չէ ընդունած Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող օրէնքը, կը փաստէ Պրազիլի արտաքին գործոց նախարար, Հայոց Ցեղասպանութիւնը դատապարտող օրէնքը առաջադրած Ալուիզու Նոնեսի այցը Հայաստան, մասնաւորապէս` Ծիծեռնակաբերդ, ուր Ա. Նոնեսը նշած է, որ  ցաւալի «դէպք» է տեղի ունեցածը: Ան չէ ըսած, որ «ցեղասպանութիւն» տեղի ունեցած է: Եթէ այդ օրէնքը ընդունուէր, ապա արտաքին գործոց նախարարը կը նշէր «ցեղասպանութիւն» բառը:

Մենք եւ Պրազիլի մէջ Հայաստանի դեսպան Աշոտ Գալոյեանը կը շարունակենք աշխատանքներ ծաւալել այդ ուղղութեամբ:

Արցախի Հանրապետութեան ճանաչում

Մենք կը գիտակցինք Արցախի անկախութեան ճանաչման անհրաժեշտութեան եւ կարեւորութեան: Շարունակական աշխատանք կը ծաւալենք Պրազիլի պաշտօնեաներուն հետ եւ զանոնք պարբերաբար կը բերենք Արցախ ու կը ծանօթացնենք Արցախի  հիմնախնդիրին, պատմութեան, մշակոյթին եւ առանձնայատկութիւններուն:

Պրազիլի եւ Արցախի միջեւ կարելի է համագործակցութեան եզրեր հաստատել` կրթական, առողջապահական եւ մշակութային ոլորտներուն մէջ: Ինչպէս Արցախը, այնպէս ալ Պրազիլը յայտնի են գինի արտադրութեամբ եւ, կը կարծեմ, որ պէտք է մտածել այդ ուղղութեամբ:

Այո՛, դժուարութիւններ կան, բայց աշխարհի միւս կողմը մենք կ՛արժեւորենք մարդու իրաւունքները եւ կը հասկնանք, որ ինչպէս բոլոր ժողովուրդները, այնպէս ալ հայերը իրաւունք ունին ապրելու եւ արարելու իրենց պատմական հողին վրայ:

Գէորգ Զատիկեանի հետ զրուցած է Լուսինէ Թեւոսեան

 

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS