«Ժոզէֆ Տէմիրճեանի փախուստի ոդիսականը». Յաւերժական Հպարտութեան Յուշագրութիւնը Բ.

put-lt1-old-pickup-800x800

Պետական հետախուզական գրասենեակի գործակատարները կը գործէին եռանդով։ Անոնց ինքնաշարժները սուրալով կ’անցնէին թաղէ թաղ՝ տենդոտ ջանասիրութեամբ որոնումներ կատարելով։ Մտավախութեան ամպերը հետզհետէ աւելի կը կուտակուէին, կը խոժոռէին՝ դառնալով անձրեւաբեր։ Կը փնտռուէր մէկը, կարեւորը, որուն կ’ուղղուէին կարգ մը կենսական հարցերու բացայատման շառաւիղները։ Եւ այդ գրութեան հանգոյցը աներեւութացած էր՝ տագնապեցնելով ջղագրգիռ գաղտնի ոստիկանութիւնը։

Այդ հանելուկային անձնաւորութիւնը Ժ. Տէմիրճեանն էր, յառաջացած տարիքով, բայց ամուր կազմուածքով՝ հանգստեան կոչուած հայ սպայ մը, որ շրջահայեաց, սակաւախօս եւ ընկերային անձնաւորութիւն մըն էր, յարգուած իր շրջապատէն։ Ան Հայկական ակումբին դիմաց նպարավաճառի փոքր խանութ մը ունէր։

Ձերբակալութիւններու չորրորդ օրն էր։ Ուշ երեկոյեան նստած էի ակումբի ամառնային տանիքը, սուրճի մը մտերմութեամբ՝ օրուան դէպքերէն բխած մտածումներուն մէջ մխրճուած։ Ինծի մօտեցաւ առաջնորդարանի բարապան Ընկ. Ս. Պետրոսեան եւ զգուշութեամբ յայտնեց։

-Ընկեր Տէմիրճեանը զիս ղրկած է ձեր մօտ, խնդրելով, որ այս գիշեր անյապաղ զինք քաղաքէն հեռացնէք։

– Ան հո՞ս է տակաւին, ո՞ւր է հիմա, հարցուցի զարմացած։

– Ա՛յո, հոս է, երբ որոշէք զինք փախցնել, գտնուելու վայրը կը յայտնեմ։

Գործելու ժամանակամիջոցը կարճ էր եւ կարճ տեւեց նաեւ մեր խորհրդակցութիւնը։ Պահ մը մտքերս ամփոփելով՝ դասաւորեցի «փախստականը» քաղաքէն դուրս հանելու ծրագրի իրագործման նախագիծը։ Ապա, թելադրեցի խորհրդակիցիս, որ Տէմիրճեանը պատրաստ ըլլայ գիշերուան ժամը 11:30-ին, իսկ ինք՝ իր հերթին՝ ակումբ ներկայանայ նոյն ժամուն, խիստ գաղտնապահութեամբ։ Նախազգացումով կռահեցի, որ Տէմիրճեանը կրնայ առաջնորդարան պատսպարուած ըլլալ։

Ս. Պետրոսեան մեկնելէն ետք, քովս կանչեցի ընկեր Ա. Կէնճոյեանը, որ ինձմէ երեք սեղան անդին նստած՝ ընկերոջ մը հետ կը զրուցէր։ Վերջինս հայ հողագործի մը մօտ կ’աշխատէր, իբրեւ մեքենիստ եւ իր տրամադրութեան տակ ունէր իրենց գործին յատուկ «փիքափ» տիպի ինքնաշարժ մը։

Երբ ծրագիրս բացատրեցի ընկերոջ, ան անվարան ընդունեց գործին մասնակից ըլլալ՝ հոգեկան գոհունակութեամբ։ Կէնճոյեանը իր աշխատանքին բերումով ծանօթ էր քաղաքի հեռաւոր շրջաններու արաբական գիւղերուն եւ գիւղական ճամբաներուն։ Պայմանաւորուեցանք, որ ան երկու ժամուան ընթացքին կարգի դնէ ինքնաշարժի մը անհրաժեշտ կարիքները եւ ժամը 11:00-ին ակումբ գտնուի։

Գիշերուան ժամը 11:30-ին, Կէնճոյեանի եւ Պետրոսեանի հետ զգոյշ կերպով իջանք։ Պետրոսեան գնաց առաջնորդարան, ուր պատրաստ պիտի ըլլար Տէմիրճեանը։ Ինքնաշարժ բարձրացանք սրտատրոփ։ Անցանք առաջնորդարանի փողոցէն։ Մեր առջեւէն սուրալով անցաւ պետական «Ճիփ» մը։ Երբ պահ մը փողոցը ամայացաւ, մեր ինքնաշարժը կանգ առաւ եկեղեցւոյ նայող առաջնորդարանին փոքր դրան առջեւ, որ կիսով բաց էր։ Տէմիրճեանը արագ ինքնաշարժ բարձրացաւ։

Անցնելով մութ եւ ամայի փողոցներէն, քաղաքէն դուրս ելանք՝ սպանդանոցի բանուկ ճամբայէն։ Շուրջ քսան ք.մ. կտրելէ ետք, Կէնճոյեանի թելադրութեամբ՝ շեղեցանք գլխաւոր փողոցէն, եւ «Ճնուպ ալ ռատ» կոչուած շրջանի գիւղերը իրարու կապող հողէ ճամբաներէն շարունակեցինք յառաջանալ։

Մենք երկուքով թելադրեցինք Տէմիրճեանին, որ Հասիչէի գիծով Հալէպ տանինք զինք, որ աւելի ապահովութիւն կը բերէ իր անձին։ Բայց ինք՝ հաստատ մնալով իր որոշումին վրայ՝ յայտնեց, թէ Սուրիա եւ Իրաք ներկայիս հակադիր քաղաքականութիւն կը վարեն, ուստի որոշած է իբրեւ քաղաքական ապաստանեալ Իրաք անցնիլ։

Մեզի կը մնար ճանապարհը շարունակել Իրաքի ուղղութեամբ։ Առաւօտեան ժամը 4:00-ին հասանք Իրաքի սահմանամերձ արաբական գիւղ մը, որուն մէկ բնակիչը ծանօթ էր Կէնճոյեանին։ Համիտ մեզ ընդունեց արաբական յարգանքով եւ հիւրասիրութեամբ։ Իր քնաթաթախ կինը մեզի հրամցուց լաւաշ հաց ,պանիր, սեր եւ կարագ։ Այդ պահուն յիշեցի Մեծարենցի հետեւեալ տողերը.-

«Ու բարեւի մը փոխան
Հազար բարիք ես տայի,
Հազար բարիք ես տայի
Գոլը կրակին ճարճատուն,
Կութքը բերրի դաշտերուն,
Բոլոր մրգերն աշունի,
Ու մեղր ու կաթ ու գինի…»

Հիւրընկալ Համիտին ըսինք, որ մեզի ընկերակցող մարդը մեր հօրեղբայրն է, թէ ինքնաշարժով մարդ կոխած է եւ իբրեւ փախստականի Իրաք պիտի անցնի, կը խնդրենք իր օժանդակութիւնը։ Հիւրընկալը սիրով ընդառաջեց մեր խնդրանքին եւ ընկերացաւ մեզի։

Շուրջ տասնըհինգ վայրկեանէն արդէն մտած էինք Իրաքի սահմանը եւ կանգ առած՝ հովիտի մը մէջ։ Արեւածագ էր արդէն եւ տխուր էր բաժանումը։ Յուզումով ողջագուրուեցանք Տէմիրճեանին հետ եւ բաժնուեցանք։

Ահա ան դանդաղօրէն կ’ուղղուէր հեռուէն երեւացող իրաքեան սահմանային պահականոցը, նետուելով տխուր անորոշութեան գիրկը։

Հիւրընկալ Համիտը իր գիւղ տարինք ու բռնեցինք վերադարձի ճամբան՝ հոգեկան ինքնագոհութեամբ։

Յաւերժական Հպարտութեան Յուշագրութիւնը Ա.

Առաքելութիւն մը Դէպի Հալէպ. Յաւերժական Հպարտութեան Յուշագրութիւնը Գ.

Յաւերժական Հպարտութեան Յուշագրութիւնը Դ.

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS