Կարմուճի Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցին Կ՛աւերուի

garmuj-st. asdvadzadzin

Կարմուճի (թրքերէն՝ Գեմուրշ) հայկական եկեղեցին (Սուրբ Աստուածածին –Ակունքի խմբ.) փլուզման վտանգի տակ է: Թէեւ 2011-ին եկեղեցին ու անոր յարակից տարածքը զբօսաշրջային կեդրոն յայտարարուած էին, յետագայ 6 տարիներու ընթացքին այնտեղ որեւէ աշխատանք չէ կատարուած: Իսկ գանձագողերու  փորած խորունկ փոսերը մեծապէս կը վտանգեն եկեղեցիին: Կարմուճի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին, որ կը գտնուի Ուրֆայի կեդրոնէն 10 քմ․ դէպի հիւսիս-արեւելք ու կառուցուած է 19-րդ դարուն,  գանձագողերու պեղումներու հետեւանքով կը գտնուի փլուզման վտանգի տակ: Կեդրոնը Հալիլիէ շրջանին կապող Կարմուճ գիւղի հայկական եկեղեցւոյ կողքին գտնուող պատմական կառոյցը անուշադրութեան մատնուած էր, որու հետեւանքով քանդուած է, իսկ կանգուն մնացած հատուածներն ալ փլուզման վտանգի տակ են, կը հաղորդէ «Ակունք»-ը՝ վկայակոչելով mezopotamyaajansi-ն:

Ո՛չ պահակ կայ, ո՛չ` ցուցանակ

Մինչեւ 2013 թուականը Կարմուճի եկեղեցին որպէս գոմ օգտագործուած է, որուն  անդրադարձած են նաեւ լրատուամիջոցները: Եկեղեցին օրըստօրէ աւելի կը վնասուի: Շինութեան համար պատուհաս դարձած գանձագողերն ալ շէնքի կանգուն մնացած մասերը քար ու քանդ ըրած են: Լրատուամիջոցներու անդրադարձէն ետք պաշտօնեաները սկսած են գործելու ու եկեղեցւոյ համար պահակ նշանակած են: Ատոր վրայ փակցուցած են եկեղեցւոյ պատմութիւնը ներկայացնող ցուցանակ մը: Սակայն հիմա եկեղեցին ո՛չ պահակ ունի, ո՛չ ալ ցուցանակը կայ:

Զբօսաշրջութեան զարգացման կեդրոն

Եկեղեցւոյ շրջակայքը բացուած անհամար փոսերը պատմական նշանակութեան շինութեան բաւական մեծ վնաս հասցուցած էին, այդ ալ հերիք չէր, վերջին մէկ ամսուան ընթացքին եկեղեցւոյ սիւներուն մօտ փորուած են մօտաւորապէս 2 մեթր խորութիւն ունեցող 3 փոսեր, որոնք եկեղեցին կանգնեցուցած են փլուզման եզրին: 2011-ի Հոկտեմբեր 23-ին Մշակոյթի եւ զբօսաշրջութեան նախարարութեան առաջարկով Նախարարներու խորհուրդը որոշեց Կարմուճի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին եւ շրջակայ տարածքը յայտարարել զբօսաշրջութեան զարգացման կեդրոն, սակայն յետագայ 6 տարիներու ընթացքին եկեղեցւոյ կամ անոր շրջակայքին որեւէ աշխատանք չէ կատարուած:

Երբ հայերը տեղահանուեցան…

Յայտնի է, որ մինչ 1915 թուականը Ուրֆայի շրջանի ամենամեծ գիւղի՝ Կարմուճի մէջ  գտնուող եկեղեցւոյ մօտ եղած է դպրոց մը, որ ունեցած է 100-է աւելի աշակերտ, իսկ գիւղի մօտ գտնուած են հին վանական համալիրի մնացորդներ: Յայտնի է նաեւ, որ գիւղը ունեցած է 800 տուն բնակչութիւն: Եկեղեցին 1881-ին Յակոբ Արտուիսեանի կողմէ վերակառուցուած է, իսկ գիւղի շրջակայքին ժամանակին եղած են Սուրբ Յովհաննէսի, Սուրբ Թադէոսի, Սուրբ Յակոբի ու Սուրբ Մինասի վանքերը: Բացի Կարմուճի եկեղեցիէն` գիւղը ունեցած է եւս 2 եկեղեցի:

Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին  մինչ 1915-ը եղած է ուղղափառ հայերու աղօթատեղին, 1915-ի Ցեղասպանութենէն ետք աւերակ դարձած է:

1915-էն ետք Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը գիւղը յանձնած է Համիտիէ գունդի հրամանատարներէն Սիւմեր փաշային: Այն այժմ կը գտնուի Սիւմեր փաշայի ժառանգորդներուն ձեռքը:

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS