Անդրադարձ. Ողջմտութեան Ու Ահաւոր Այլընտրանքին Թելադրանքը

vaho-3_82117

Վահրամ Էմմիեան

Հակառակ դրացի երկիրներու եւ մեծ տէրութիւններու ընդդիմութեան, տողատակի սպառնալիքներուն ու զգուշացումներուն, Հիւսիսային Իրաքի Քրտական ինքնավար մարզի նախագահ Մասուտ Պարզանի շարունակ կը պնդէ, որ մարզի Իրաքէն անկախութեան շուրջ 25 Սեպտեմբերին նախատեսուած հանրաքուէն պիտի չյետաձգուի, անկէ ետդարձ պիտի չկատարուի, ատիկա քիւրտերուն բնական իրաւունքն է, այդ որոշումը անդառնալի է եւ եթէ ատիկա խոչընդոտուի, ապա պատճառ պիտի դառնայ նոր արիւնալի պատերազմի:

Քրտական ինքնավար մարզի անկախութեան շուրջ հանրաքուէն, սակայն, այն սուրն է, որ Էրպիլ մերթ ընդ մերթ կը ճօճէ Պաղտատի դիմաց, անկէ զիջումներ կորզելու համար: Հակառակ քրտական կողմին կատարած հնչեղ յայտարարութիւններուն, կը թուի, թէ այդ կանոնը չէ փոխուած եւ այս անգամ եւս նոյնն է պարագան:  Պարզանի 17 օգոստոսին նշեց, որ կրնայ  «յետաձգել» հանրաքուէն, եթէ Պաղտատ կատարէ կարգ մը պայմաններ, ինչպէս` նաւթի վաճառքէն գոյացած գումարներէն քրտական մարզին շահաբաժինի ամբողջական վճարումը եւ կառավարութեան ու բանակին մէջ խոստացուած պաշտօններուն յանձնումը քիւրտերուն: Այժմ Պաղտատի եւ Էրպիլի միջեւ տեղի կ՛ունենան բանակցութիւններ: Պարզանիի նպատակը առայժմ քրտական մարզի տէ ֆաքթօ անկախութեան ամրապնդումն է եւ ոչ թէ անոր տէ ժիւրէ ամրագրումը:

Միւս կողմէ, ՏԱՀԵՇ-ի դէմ արձանագրուած յաղթանակներէն աւելի ինքնավստահ դարձած Իրաքի իշխանութիւնները ձանձրացած են քրտական իրերայաջորդ շանթաժներէն  եւ անոնցմէ դասեր քաղած: Անոնք հաւանաբար կը հաւատան, որ քիւրտերը, ինչպէս միշտ, մետասաներորդ պահուն ետդարձ պիտի կատարեն հանրաքուէի որոշումէն, մասնաւորաբար Քրտական ինքնավար մարզի անկախութեան շուրջ հանրաքուէի միջազգային  մերժումին լոյսին տակ. յստակ մերժում մը, որ կու գայ ամրապնդելու Պաղտատի բանակցային դիրքը:

Հիւսիսային Իրաքի քրտական իշխանութիւններուն կողմէ նշանակը այսքան բարձրացնելը, սակայն, վտանգաւոր խաղ մըն է: Իրաքեան իշխանութիւններուն սառնասրտութեան պարագային հանրաքուէի ժամկէտը որքան մօտենայ, այնքան կը տկարանան քրտական իշխանութիւններուն դիրքն ու ջիղերը: Պաղտատի անզիջող կեցուածքին կամ դատարկ խոստումներուն պարագային անոնք կրնան յաչս իրենց ժողովուրդին վարկաբեկուիլ: Պէտք չէ մոռնալ, որ Էրպիլի իրերայաջորդ այս շանթաժները` անկախութեան հանրաքուէի պատրաստուիլն ու անկէ ետդարձ կատարելը քիւրտ բնակչութեան մօտ կը ստեղծեն ակնկալութիւններ եւ իրերայաջորդ յուսախաբութիւններ, ինչ որ կրնայ նպաստաւոր ըլլալ նախ եւ առաջ Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան եւ նուազ չափով իսլամական թեքում ունեցող քաղաքական խմբաւորումներուն համար:

Տիրող կացութեան մէջ փոխզիջումային լուծումն ու հանրաքուէի յետաձգումը անխուսափելի է, որովհետեւ այլընտրանքը քրտական ինքնավարութեան արիւնալի կորուստն է, ինչ որ մեծ հարուած մը պիտի ըլլայ քրտական դատին եւ այդ ծիրին մէջ արձանագրուած ձեռքբերումներուն: Հարուած մը, որ պիտի արձագանգէ նաեւ Թուրքիոյ եւ մասնաւորաբար Սուրիոյ մէջ: Այլընտրանքին ահաւորութիւնը կ՛երաշխաւորէ փոխզիջումային լուծման անխուսափելիութիւնը: Առնուազն այդ կը թելադրէ ողջմտութիւնը:

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS